أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
84
قانون ( فارسى )
روناس ، و نصف وزن آن دارچين ختائى ، و يك درهم وزن آن چارگون ( جوزبويا ) را مىتوان به جاى حب البان به كار برد . بابونه : گياهى است كه گلهايش به رنگهاى زرد ، سفيد ، ارغوانى يافت مىشود . و گياهى است مشهور و شناخته شده . از برگ و گل بابونه قرص مىسازند و ساقه آن را مىخشكانند و نگاه مىدارند . جالينوس فرمايد : قوت بابونه به قوت گل در لطافت نزديك است . ليكن بابونه گرم است و گرمىاش همچون گرمى روغن زيتون به حالت اعتدال است . بابونه اكثرا در زمينهاى خشن و نزديك به كنارهاى زمين مىرويد . در بهار كنده و جمعآورى مىشود . مزاج : در اول گرم و خشك است . خاصيت درمانى : بازكننده است ، غليظ را لطيف مىنمايد ، سستى مىآورد ، گدازنده است با كمى جذب يا اصلا جاذب نيست . دمل و جوش : بوسيلهء قوت سستكنندگى و تحليل كه در آن موجود است ورمهاى گرم را فرونشاند و تصلبات كم را نرم مىكند و خوردن آن در مداواى ورم سخت داخلى مفيد است . مفاصل : كشيدگى را سستى دهد . همه اندامان عصبى را تقويت مىنمايد . و براى رفع خستگى از هر دارويى سودمندتر است . زيرا حرارت بابونه به حرارت جاندار مىماند . سر : مغز را تقويت كند ، در مداواى سردرد سرد ، تخليهء سر از مواد ناسازگار مؤثر است . زيرا مىگدازد و جذب نمىكند . زخمهاى دهان را بهبود بخشد . چشم : ضماد آن جوش تركيدهء چشم ( غرب ) را شفا دهد و در مداواى رمد و تيرگى و جوش و خارش و جرب چشم سودمند است . سينه : خون را از سينه پاك مىكند و برمىآورد . اندامان غذا : يرقان را از بين مىبرد . اندامان دفعى : هر نوع از بابونه بويژه بابونهاى كه گل ارغوانى دارد در ادرار بول و بيرون آوردن سنگ مؤثر است . در علاج دردهاى سرد و گرم مثانه بابونه را بر مثانه مىبندند . اگر در آب بابونه نشينند ، يا آن را تناول نمايند براى روان كردن حيض و بيرون آوردن بچه و بچهدان مؤثر است و داروى بيمارى ( ايلاوس ) است . تبها : در تبهاى هر روزه روغن بابونه را بر تن مالند ، و در تبهاى كهنه آن را در اواخر تب مىخورند مفيد است . براى تبهاى سبك و ورمهاى گرم درونى كه هنوز بطور كامل نرسيده باشند سودمند است . اما در تبهاى بسيار شديد و در ورمهاى گرم تمام رسيده اثرى ندارد . شايد براى ورمى كه گرم نباشد و رسيده هم باشد مفيد واقع شود . جانشين : در تقويت مغز و رفع سردرد مىتوان برنجاسف را به جاى بابونه استعمال نمود . بادآورد « 1 » : بادآورد را ( شوكة بيضاء : خار سفيد ) مىنامند ، به خارخسك مىماند ، ليكن از خارخسك سفيدتر است و خار بلندتر دارد . برگ بادآورد به برگ هل شبيه است ، ليكن نازكتر و سفيدتر است . ساقهء بادآورد گاهى به دو ذراع ( گز ) مىرسد . گلش ارغوانىرنگ و دانهاش به دانهء كاجيره شبيه است و از آن مدورتر است . مزاج : در بيخ بادآورد قوت سردكننده و خشكاننده و نوعى گدازندگى هست تخم آن گرم و لطيف است و بعضى گفتهاند همهاش بسيار گرم است . خاصيت درمانى : در بادآورد بطور عموم و بويژه در تخم
--> ( 1 ) - بادآورد : كنگر ( تحفه )